urlop
Prawo

Urlop wypoczynkowy. Część I

Urlop wypoczynkowy to ulubiona fraza chyba każdego pracownika. Zmiany, które miały miejsce w ostatnim czasie w Kodeksie Pracy następowały bardzo powoli. Ponad dwa lata temu, 01 czerwca 2017 r., Prezydent Andrzej Duda złożył projekt ustawy, w którym nadano nowe brzmienie niektórym artykułom o urlopach. Cały proces legislacyjny możesz prześledzić na stronie sejmu. Sezon urlopowy w pełni. Wypoczywajmy więc z pełną świadomością naszych praw i obowiązków. Ponadto, taka dawka wiedzy przyda się zarówno pracodawcom, jak i pracownikom.

Część II

Część III

Urlop wypoczynkowy – podstawa prawna

Urlop wypoczynkowy – podstawa prawna

Wiarygodnych informacji o urlopach powinniśmy szukać oczywiście w Ustawie z dnia 26 czerwca 1976 r. Kodeks pracy. Nie daj wiary serwisom, które podają Ci newsa na tacy bez podawania podstawy prawnej. Wykładnia prawa wykonywana przez osoby bez wykształcenia prawniczego mogą wprowadzić Cię w błąd. Kodeks to jest podstawowa baza wiedzy dla pracodawców, jak i pracowników. Najnowszy tekst ustawy ze zmianami z dnia 16 maja 2019 r. możesz przeczytać na stronie sejmu.

Pracownik ma prawo do wypoczynku, który zapewniają przepisy o czasie pracy, dniach wolnych od pracy oraz o urlopach wypoczynkowych.

Z rozdziału drugiego ww ustawy przytoczę ważny obowiązek pracodawcy do informowania zatrudnionego pracownika o wymiarze przysługującego mu urlopie. Warunkiem spełnienia tego obowiązku jest przekazanie tej informacji pracownikowi na piśmie i w terminie 7 dni od zawarcia umowy o pracy. Zazwyczaj jest to już zawarte w umowie o pracę lub załączniku do niej. Wraz z informacjami o tygodniowej ilości godzin pracy, terminie wypłaty wynagrodzenia, okresie wypowiedzenia etc.

W ostatnim czasie dużo słyszałam o ujednoliceniu ilości dni urlopowych dla wszystkich pracowników. Jednak jak wiadomo zmiany następują zazwyczaj wolno w prawie. Na dzień dzisiejszy pracownikom przysługuje 20 albo 26 dni. Długość urlopu jest uzależniona od okresu zatrudnienia i granica wynosi 10 lat. Ponadto jest to wymiar dla zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy. Jeżeli jesteś zatrudniony w niepełnym wymiarze godzin wówczas wymiar urlopu wylicza się proporcjonalnie do jego czasu pracy.

Urlop wypoczynkowy – prawa i obowiązki pracownika

Ustawa gwarantuje każdemu pracownikowi prawo do urlopu, które jest niezbywalne. Z urlopu wypoczynkowego możesz skorzystać corocznie i nieprzerwanie. Za urlop wypoczynkowy otrzymujesz oczywiście pieniądze.

Jak obliczyć należny mi urlop?

Jeżeli właśnie podjąłeś pracę pierwszy raz w swoim życiu, to za każdy przepracowany miesiąc uzyskujesz prawo do urlopu w wymiarze 1/12 całego urlopu jaki Ci przysługuje. Gdy przepracujesz nawet kilka dni to taki niepełny miesiąc kalendarzowy zaokrągla się do pełnego miesiąca. Generalnie jest zasada, że:

Przepracowany niepełny miesiąc zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca. Niepełny dzień należnego urlopu wypoczynkowego zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

Przykład: Rozpoczęłam pracę pierwszy raz w życiu, w tym roku 20 maja. Z dniem 1 czerwca uzyskuję odpowiednio 1/12 mojego wymiaru urlopu. Przysługuje mi 20 dni, a 1/12 to 1,67 dnia, co po zaokrągleniu daje 2 dni. 

Z każdym następnym rokiem kalendarzowym nabywasz prawo do urlopu z góry. To znaczy, że możesz złożyć wniosek o urlop na przykład 2 stycznia o 20 albo 26 dni wolnego, które należą Ci się za rok kalendarzowy, który się dopiero zaczyna. Co się stanie, gdy zrezygnujesz z pracy u obecnego pracodawcy po wykorzystaniu całego urlopu i podejmiesz nową?

Urlop wypoczynkowy a zmiana pracy

Urlop wypoczynkowy a zmiana pracy.

Nowa praca, nowy pracodawca i nowy urlop? Nic bardziej mylnego. Dopiszę dalszą historię do powyższego przykładu.

A więc złożyłeś wniosek 2 stycznia o wykorzystanie wszystkich 26 dni, które przysługiwały Ci w nowym roku kalendarzowym, a obecny pracodawca, o dziwo, wyraził na to zgodę. W marcu dochodzisz do wniosku, że nie czujesz flow w tej pracy i za porozumieniem stron natychmiast rozwiązujesz umowę o pracę. Następnego dnia zostajesz przyjęty do nowej pracy marzeń. Zbliża się okres wakacji i natrafiłeś na super okazję wakacyjną w lipcu. A co z urlopem? Niestety, nie masz już urlopu płatnego, wypoczynkowego. Zużyłeś go u poprzedniego pracodawcy, pamiętasz?

Urlop u kolejnego pracodawcy należy Ci się proporcjonalnie do okresu pozostałego do końca roku kalendarzowego. Jeżeli jesteś zatrudniony na okres nie krótszy niż do końca roku kalendarzowego. Jednak gdy umowa kończy się wcześniej wówczas urlop należy Ci się proporcjonalnie do okresu zatrudnienia.

Umowa na czas określony a urlop

Odwróćmy sytuację. Twój pracodawca nie wyraził zgody na wykorzystanie urlopu wypoczynkowego w styczniu. Wkurzyłeś się i wykorzystałeś tylko 4 dni urlopu na żądanie. Z końcem marca zmieniłeś pracę na inną, ale też byłeś rozczarowany. Po trzech miesiącach ponownie postanowiłeś zmienić pracę. Co kwartał nowa praca, wszystkie umowy na 3-miesięczny okres próbny. Jest już trzeci kwartał i przechodzisz do trzeciego pracodawcy. Przypomina Ci się, że oprócz 4 dni na żądanie, nie brałeś urlopu. Co teraz? Oto generalne zasady:

U kolejnego pracodawcy należy Ci się urlop proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w danym roku, jeżeli zatrudnienie kończy się wcześniej niż dany rok kalendarzowy.

Wydawać by się mogło, że u trzeciego pracodawcy możemy skorzystać tylko z 3/12 wymiaru urlopu, bo jesteśmy zatrudnieni na 3 miesiące. Ale, ale..

Łączny wymiar urlopu w roku kalendarzowym nie może być niższy niż wynikający z okresu przepracowanego w tym roku u wszystkich pracodawców.

Co za szczęście! We wrześniu u Twojego trzeciego pracodawcy możesz skorzystać łącznie z maksymalnie 9/12 wymiaru urlopu. Oczywiście od tego trzeba odjąć 4 dni, które wykorzystałeś jako urlop na żądanie. Czyli 9/12 z 26 dni równa się 20 dni. Od 20 dni odejmujesz 4 dni na żądanie. W rezultacie wniosek możesz złożyć na 16 dni.

Obliczanie urlopu w przypadku podjęcia zatrudnienia w innym roku kalendarzowym, niż rok w którym ustał Twój poprzedni stosunek pracy jest identyczne.

Przykład - wersja 3.0 powyższej historii. Pracowałeś u dwóch pracodawców po 3 miesiące, od stycznia do końca czerwca. Następnego pracodawcę znalazłeś po półrocznej przerwie, w styczniu i podpisałeś umowę na 3 miesiące pracy. Ponieważ wykorzystałeś tylko 4 dni w przeciągu 6 miesięcy możesz ubiegać się o urlop u nowego pracodawcy w wymiarze 6/12 minus te 4 dni na żądanie. Starego urlopu będziesz mieć do wykorzystania 13-4=11 dni. Ponadto możesz doliczyć urlop z nowej umowy, proporcjonalnie do okresu zatrudnienia, czyli 9 dni. Ponieważ przy wymiarze 26 dni urlopowych za każdy miesiąc należą Ci się trzy dni.

Powrót pracownika po przerwie a urlop

Powrót pracownika po przerwie a urlop

Do pracy u dotychczasowego pracodawcy możesz wrócić po przerwie spowodowanej:

  • urlopem bezpłatnym,
  • urlopem wychowawczym,
  • odbywaniem zasadniczej służby wojskowej lub jej form zastępczych, służby przygotowawczej, okresowej służby wojskowej, terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie, przeszkolenia wojskowego albo ćwiczeń wojskowych,
  • tymczasowym aresztowaniem,
  • odbywaniem kary pozbawienia wolności,
  • nieusprawiedliwioną nieobecnością w pracy.

Gdy wracamy po przerwach w pracy u dotychczasowego pracodawcy, które trwały dłużej niż 1 miesiąc, wówczas nasz urlop jest liczony proporcjonalnie. Podsumowując, liczymy podobnie jak w przypadku zmiany pracodawcy.

Po pierwsze. Jeżeli umowa była zawarta na dłużej niż rok kalendarzowy, w którym pracownik wraca, to urlop przysługuje proporcjonalnie do okresu jaki pozostał do końca roku.

Po drugie. Jeżeli umowa trwa krócej niż do końca bieżącego roku kalendarzowego, wówczas urlop wypoczynkowy jest liczony proporcjonalnie do czasu trwania umowy.

Przykład: Wracam w styczniu po urlopie bezpłatnym do pracy. Moja umowa trwa do końca marca. Mogę złożyć wniosek o urlop wypoczynkowy w wymiarze 3/12. Miesiąc styczeń zgodnie z zasadą jest zaokrąglany do pełnego miesiąca pracy. Przysługuje mi 26 dni urlopu. W rezultacie po powrocie mogę zawnioskować o 9 dni urlopu wypoczynkowego. Jednak gdybym była zatrudniona na czas nieokreślony wówczas mogłabym zawnioskować o cały wymiar mojego urlopu.

Twój wymiar urlopu ulega proporcjonalnemu obniżeniu, jeśli wracasz po przerwie w tym samym roku kalendarzowym, w którym nabyłeś już prawa do urlopu. Pod warunkiem, że nie korzystałeś z urlopu w przysługującym lub wyższym wymiarze.

Urlop pracownika a rozwiązanie umowy o pracę

Zgodnie z art. 41 Kodeksu pracy pracodawca nie może rozwiązać z Tobą stosunku pracy, gdy przebywasz na urlopie. Również nie może Cię zwolnić w przypadku każdej innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Jeżeli nie minął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.

Urlop uzupełniający

Wspomniałam już, że przysługujący nam wymiar urlopu jest uzależniony od stażu pracy. Oznacza to, iż mając okres zatrudnienia krótszy niż 10 lat przysługuje Ci 20 dni urlopu. Z 26 dni urlopowych skorzystasz mając więcej niż 10 lat stażu pracy.

O zasadach liczenia stażu pracy przeczytasz w II części kompendium o urlopach wypoczynkowych.

Prawo do urlopu uzupełniającego uzyskuje pracownik, który nabył prawa do urlopu w wyższym wymiarze w danym roku kalendarzowym.

Możesz złożyć wniosek o urlop uzupełniający, gdy wykorzystasz w całości urlop wypoczynkowy, który przysługiwał dotychczas. Wniosek możesz złożyć dopiero z chwilą uzyskania uprawnień. Jeżeli nie korzystałeś z urlopu przed podwyższeniem wymiaru urlopu, to po uzyskaniu praw będziesz mógł wnioskować o wyższy wymiar.

Nabyłeś uprawnienie do wyższego wymiaru urlopu pod koniec roku kalendarzowego i nie masz możliwości jego wykorzystania? Będzie Ci on udzielony w pierwszym kwartale następnego roku. Pracodawca powinien udzielić Ci go w pierwszej kolejności jako urlop zaległy.

Wniosek o urlop

Ustawodawca dopuszcza możliwość podziału urlopu na części. Zastrzega jednak, że jedna jego część nie może trwać krócej niż 14 dni kalendarzowych. Jako pracownik musisz złożyć stosowny wniosek. Ustawodawca zaleca również, aby urlopy były udzielane zgodnie z planem urlopów. O planie urlopów przeczytasz w II części kompendium.

Pracodawca udziela urlop wypoczynkowy zaraz po urlopie macierzyńskim, jeżeli zawnioskuje o to pracownica, pracownik – ojciec, który wychowuje dziecko i korzysta z urlopu macierzyńskiego. Z dniem 7 września 2019 r. wejdzie w życie przepis uwzględniający składanie wniosków również przez pracownika – innego członka najbliższej rodziny, który uzyskał prawo do urlopu macierzyńskiego. (Więcej o osobie pracownika – innego członka najbliższej rodziny przeczytasz w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa).

Bibliografia:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1043)

komentarze 2

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *